Najwyższa Izba Kontroli opublikowała druzgocący raport dotyczący stanu obrony cywilnej i schronów w Polsce. Główne ustalenia wskazują, że obrona cywilna praktycznie nie istnieje, a dostęp do bezpiecznych miejsc schronienia ma zaledwie niecałe 4 procent społeczeństwa.
Najważniejsze problemy:
Podstawową przyczyną katastrofalnej sytuacji jest brak fundamentalnych przepisów prawnych - nie ma regulacji określających, kto odpowiada za zarządzanie budowlami ochronnymi, jakie muszą spełniać wymogi techniczne, ani nawet definicji tego, czym jest schron.
W marcu 2022 roku uchwalono ustawę o obronie Ojczyzny, która faktycznie zlikwidowała obronę cywilną, ponieważ nie wprowadzono przepisów przejściowych przedłużających obowiązywanie przepisów funkcjonujących przez prawie 60 lat.
Stan infrastruktury:
Inwentaryzacja przeprowadzona przez Państwową Straż Pożarną w 2022 roku wykazała, że w schronach i ukryciach jest miejsce dla około 1,43 miliona osób, podczas gdy miejsca doraźnego schronienia teoretycznie przekraczają populację Polski. NIK zakwestionowała jednak wiarygodność tych danych, wskazując że mogą stwarzać fałszywe poczucie bezpieczeństwa.
Spośród 32 gmin objętych kontrolą, sześć w ogóle nie zapewniło swoim mieszkańcom żadnego miejsca schronienia, a 68 procent sprawdzonych schronów oraz ponad połowa ukryć nie spełniała wymaganych standardów technicznych.
Żaden z 48 byłych szefów obrony cywilnej kontrolowanych województw nie przygotował budowli przeznaczonej na stanowiska kierowania obroną cywilną.
Przyczyny:
Kolejnym poważnym problemem były bardzo niskie wydatki na utrzymanie i konserwację obiektów ochronnych w stosunku do rzeczywistych potrzeb. Kontrola objęła lata 2020-2023, a w zaledwie 31 procentach skontrolowanych samorządów wójtowie, burmistrzowie i prezydenci zadbali o odpowiednie przygotowanie.
NIK skierowała do premiera wnioski o pilne działania, w tym przygotowanie odpowiednich aktów prawnych dotyczących budowy i zarządzania schronami.
